URFA TARİHİNDE OCAK AYINDA NELER OLDU?

Selahattin E. Güler

Ocak 501. Yerlerin buz tutmasından dolayı kıtlık ve açlık artık dayanılmaz bir hal almıştı. Yoksul halk geceyi sokaklarda ve kemer altlarında geçirdikleri için ölüm onları uyurken yakalıyordu. Şehir halkı sokakları dolduran ölüleri gömmekle baş edemiyordu; çünkü mezarlıktan gelenler yeni ölülerle karşılaşıyorlardı. Beş aydan beri devam eden bu açlık ve kıtlıktan dolayı 2.000 civarında insan hayatını kaybetti.

16 Ocak 750. Emevi halifesi II. Mervân, Suriye ve Elcezire Araplar’ından topladığı 12.000 kişilik bir ordu ile Büyük Zap Irmağı kenarında isyancıların komutanı olan Abdullah’ı karşıladı. Buradaki savaş 10 gün sürdü. Sonunda II. Mervân’ın birlikleri arasında çıkan anlaşmazlık nedeniyle Abdullah galip geldi. II. Mervân, yanındaki askerlerle Harran’a çekildi. Kendisini izlemeleri üzerine Humus, Şam ve Filistin üzerinden Mısır’a kaçacak ve Mısır’da yakalanarak başı kesilecektir.

Ocak 1098. Urfa papazı ve şehrin ileri gelenlerinden oluşan 12 kişilik bir heyet Tell-Beşir şehrine giderek Frank asıllı Haçlı komutanlarından olan Budvan dö Buloni’yi Urfa’ya davet ettiler.

2 Ocak 1236. Melik Kâmil, oğlu Melik Salih’in yönetiminde bulunan Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya ait birçok yerin Alaeddin Keykubad’ın fethetmesi üzerine ordusuyla hareket etti ve önce Urfa’yı kuşattı ve elegeçirdi. Melik Kâmil çok acımasız davranarak bu yerlerde ele geçirdiği bütün Selçuklu beylerini esir edip zincire vurdurarak Mısır’a gönderdi. Bazılarını çuvalların içine atıp sürükletti; çok büyük ve geniş çaplı yağma ve tahriplere girişti. Halk da esir olmaktan ve öldürülmekten kurtulamadı. Bundan başka, Urfa kalesinin bir kısmı da yıktırıldı. Daha sonra Siverek üzerine gidildi ve orası da geri alındı.
Ocak 1394. Timur, Suriye Seferi’ne giderken Mardin’den geçerek Resül‘ayn (Ceylanpınar)’a indi. Burada askerlerine yağma izni verdi ve şehir yağmalandı. Ordu daha sonra Urfa’ya geldi. Kale komutanı Güzel Nami, Timur’un ordusunun gelmekte olduğunu duyunca kaleyi bırakıp kaçtı. Timur bazı komutanları seçerek bunların izlenmesine gönderdi. Komutanlar kaçanların peşine düşerek onlardan bir kısmını yakaladılar. Daha sonra bazı idareciler Timur’un yanına gelerek bağlılıklarını sundular. Timur ve ordusu Urfa’da 19 gün kaldıktan sonra şehri terk ederken kalenin bir kısmını da harap ettiler.